Natapos na ang pre-trial conference ng impeachment case laban kay Bise Presidente Sara Duterte. Matapos ang limang araw ng pagmamarka ng mga dokumento, pagtalakay sa mga testigo, at pag-aayos ng mga procedural na usapin, nakatakda nang magsimula ang aktwal na paglilitis sa Hulyo 6.
Sa unang tingin, maaaring isipin ng marami na isa lamang itong teknikal na hakbang. Ngunit sa katotohanan, ang pagtatapos ng pre-trial ay nangangahulugang tapos na ang paghahanda.
Panahon na upang humarap ang magkabilang panig sa ebidensya.
Mahalagang maunawaan na ang pre-trial ay hindi idinisenyo upang alamin kung sino ang tama o mali. Ang layunin nito ay tiyaking magiging maayos, organisado, at episyente ang mismong paglilitis. Dito tinutukoy kung anong mga dokumento ang gagamitin, sinu-sino ang mga testigong ihaharap, at anu-anong isyu ang kailangang pagtuunan ng impeachment court. Kapag nailabas na ang Pre-Trial Order, ito na ang magsisilbing gabay sa buong proseso ng paglilitis.
Ngunit higit sa lahat ng teknikal na prosesong ito, may mas malaking usaping nakataya.
Hindi lamang si Sara Duterte ang sinusubok ng impeachment trial.
Sinusubok din ang Senado.
Sa mga nagdaang buwan, maraming Pilipino ang nagtanong kung kaya bang pairalin ng Senado ang isang patas at kapani-paniwalang paglilitis sa gitna ng mga pagbabago sa liderato, mga pampulitikang bangayan, at mga pagtatangkang maantala ang proseso. Ngayon, wala nang dahilan upang hindi umusad ang kaso.
Nakahanda na ang korte.
Nakahanda na ang prosekusyon.
Nakahanda na rin ang depensa.
Ang natitira na lamang ay ang mismong paglilitis.
Sa Hulyo 6, magsisimula ang presentasyon ng ebidensya at mga testigo. Dito na masusukat ang lakas ng bawat argumento. Hindi na sapat ang mga pahayag sa media, mga press conference, o mga debate sa social media. Ang bawat alegasyon ay kailangang suportahan ng dokumento, testimonya, at ebidensyang tatanggapin ng impeachment court.
Ganito dapat gumana ang isang demokratikong institusyon.
Hindi sa pamamagitan ng propaganda.
Hindi sa pamamagitan ng impluwensya.
Kundi sa pamamagitan ng proseso.
Sa huli, maaaring magkaiba ang pananaw ng mga Pilipino tungkol sa impeachment. May naniniwalang dapat mapanagot ang Bise Presidente. May naniniwala namang dapat siyang maabsuwelto.
Ngunit anuman ang maging posisyon ng bawat isa, iisa ang dapat nating hangarin.
Na ang magiging desisyon ay bunga ng isang patas, malinaw, at kapani-paniwalang proseso.
Sapagkat kapag ang hustisya ay nakikita ring makatarungan, mas nagiging matatag ang tiwala ng taumbayan sa ating mga institusyon.
At iyon ang tunay na nakataya sa mga susunod na linggo.
Hindi lamang ang kapalaran ng isang opisyal.
Kundi ang kredibilidad ng Senado bilang tagapangalaga ng pananagutan sa ilalim ng ating Konstitusyon.